Geçmişten Günümüze Şifalı Bitkiler

Arkeolojik kanıtlar, şifalı bitkilerin kullanımının yaklaşık 60.000 yıl önce Paleolitik çağa kadar uzandığını gösteriyor.

Sümerler’in 5.000 yıl önce şifalı bitkileri listelediğini biliyoruz. Bazı eski medeniyetler bitkiler ile bunların tıbbi kullanımları hakkında yazılı bilgi bırakmıştır.

Eski Mısır buluntuları (papirüse yazılı metinler ve mezar gravürleri gibi) bu çabaların en çarpıcı ve somut örneklerindendir. Antik Mısır’ ın en eski, en uzun ve en önemli tıbbi papirüsü muhtemelen Ebers Papirüsüdür. MÖ 1550 yıllarında yazıldığı sanılan bu elyazması, adını 1873 yılında kendisini dünyaya duyuran Antik Mısır uzmanı Sayın George Maurice Ebers’ ten almıştır. İçerdiği yaklaşık 700 reçete ile eski çağ hekimliğine ışık tutan bu eser, Teb kentinde bir mumyanın kucağında bulunmuştur. Bugün Leipzig Üniversitesi Kütüphanesi’ nde korunmaktadır. Bir diğer değerli buluntu ise MÖ 1300′ lü yıllara ait  Brugsch Papirüsüdür .

Bilinen en eski Yunan bitkilerini, MÖ 4üncü yüzyılda Historia Plantarum’ u yazan Eresoslu Theophrastus’ tan, MÖ 3üncü yüzyılda yaşamış olan Karistoslu Diocles’ ten ve MÖ 1inci yüzyılda yazan Krateuas’ tan öğreniyoruz. Adı bilinen eserlerin günümüze sadece birkaç parçası bozulmadan kalmışsa da, bilim adamları eldeki metinlerde, Mısır bitkileriyle şaşırtıcı örtüşmeler bildirmiştir. Başlangıçta Yunanlı bir hekim, farmakolog ve botanikçi olan Kilikyalı Pedanius Dioscorides (yaklaşık MS 40-90) tarafından Yunanca olarak yazılan De Materia Medica adlı eser, 1500 yıl boyunca yazılı kaynak olarak itibar görmüştür.

Şifalı bitkilere ait olabileceği değerlendirilen ilk tohumlar ise bugün Çin Halk Cumhuriyeti sınırları içerisindeki Shang Hanedanlığı (MÖ 1600-1046) buluntularından elde edildi. Bir erken çağ Çin tıbbı metni olan Huangdi Neijing'de bahsedilen 224 şifalı maddenin yüzden fazlası şifalı bitkilerdir.

Şifalı otlar, eski Hindistan'ın geleneksel tıbbında da yaygın olarak yer alıyordu.

Günümüz modern tıbbında da sağlık ürünlerinin (ilaç, tıbbi cihaz gibi) etkinliği ve güvenilirliği hakkında toplanan en sağlıklı/itibarlı bilgi ürünün izin alıp kullanıma girmesiyle biriken deneyimdir. Bu ürünlerin etkinlik ve güvenilirlik bilgileri günlük hayatımıza girdiklerinde yakinen takip edilir ve otoritelerce değerlendirilir. Bugün destekleyici beslenme ürünleri dediğimiz birçok doğal materyal yüzlerce ve hatta binlerce yıl hastalıklardan korunmak veya kurtulmak için kullanılmıştır. Dolayısıyla kullanılmakta oldukları süre göz önünde bulundurulursa, bu doğal seçeneklerin etkinliği ve güvenilirliği hakkında çok bilgimiz olduğu inkâr edilemez.

2019 yılında insanlık destekleyici beslenme ürünlerine yaklaşık 271 Milyar Amerikan Doları ödeyerek erişti. Sizce somut faydanın olmadığı veya yok sayılabileceği bir yarar-maliyet ilişkisi bu veriyi
açıklayabilir mi?

Modern tıbbın yukarıdaki bilgiyle alakalı iki temel sorunsalı olduğu söylenebilir:

Yeni ile kadim olan arasındaki ilişkinin kâşifi; çelişkinin de aracı olmak…